Dijital Kitaplık

Bazı kitaplar vardır; yazıldığı çağın insanını anlatırken, yıllar sonra elimize geçtiğinde bizi de anlatmaya başlar. Honoré de Balzac’ın Otuzunda Kadın adlı romanı benim için tam da böyle bir kitap.
Balzac, bir kadının hayatını yalnızca yaşadığı olaylar üzerinden anlatmıyor. Onun aşklarını, hayal kırıklıklarını, anneliğini, seçimlerini ve toplumun kadına biçtiği sınırları üzerinden, aslında bir kadının kendisini bulma ve kaybetme hikâyesini anlatıyor.
Romanın merkezindeki kadın, gençliğin verdiği heyecanla hayatın gerçekleri arasındaki uçurumda yürür. Aşkı seçerken bazen kendini, bazen özgürlüğünü, bazen de geleceğini feda eder. Çünkü insan gençken bazı duyguları sonsuza kadar sürecek sanıyor. Oysa hayat, insana zaman geçtikçe başka bir şey öğretiyor:
Bazı seçimlerin bedeli vardır.
Bazı aşklar insanı büyütürken bazıları eksiltir.
Ve bazı yaralar, insanın yaşı ilerledikçe değil, kendini tanıdıkça iyileşir.
Balzac’ın kadına bakışı, romanın en dikkat çekici taraflarından biri. Kadın yalnızca sevilen ya da evlenen biri değildir. Onun da arzuları, hayalleri, kırgınlıkları ve kendi hayatına dair söz söyleme hakkı vardır. Fakat dönemin toplumsal düzeni, kadının önüne görünmez duvarlar örer.
Bu yüzden Otuzunda Kadın, yalnızca bir aşk romanı olarak okunmamalı.
Ben bu kitabı okurken daha çok şunu düşündüm:
Bir kadın kaç yaşında kendisi olmaya başlar?
Yirmisinde mi?
Otuzunda mı?
Kırkında mı?
Yoksa herkes için yaşamayı bırakıp kendisi için yaşamaya karar verdiği gün mü?
Belki de Balzac'ın romanını bugün hâlâ okunur kılan şey tam olarak burada saklı.
Çünkü kadınların yaşları değişiyor ama bazı duyguları değişmiyor. Sevilme isteği, anlaşılma ihtiyacı, kendi hayatına sahip çıkma arzusu ve yanlış seçimlerin ardından kendine yeniden dönme çabası, çağlar değişse de insanın içinde aynı yerde duruyor.
Romanın beni düşündüren taraflarından biri de mutluluk ile fedakârlık arasındaki ince çizgi oldu. Kadın çoğu zaman sevdiği insanlar için kendinden vazgeçmeye alıştırılıyor. Bir süre sonra insan, yaptığı fedakârlıkları sevgi sanabiliyor. Oysa kendinden sürekli eksilerek kurulan hiçbir hayat insanı gerçekten tamamlamıyor.
Belki de kitap bana en çok bunu fısıldadı:
Kendinden vazgeçerek kimseyi gerçekten kazanamazsın.
Balzac’ın anlatımı yer yer ağır, döneminin toplumsal yapısını ve insan ilişkilerini ayrıntılı biçimde ele alan bir yapıya sahip. Fakat sabırla okunduğunda, satırların arasında yalnızca 19. yüzyıl Fransası'nı değil, insanın değişmeyen taraflarını da görmek mümkün.
Otuzunda Kadın benim için bir kadının otuz yaşına geldiğinde ne olduğunu anlatan bir kitap olmaktan çok daha fazlası.
Bana göre bu kitap, bir kadının hayatı boyunca kaç kez yeniden doğabileceğini düşündüren bir roman.
Çünkü kadın bazen gençliğinde kendini başkalarının gözünden tanıyor.
Sonra hayat ona aynayı uzatıyor.
Ve bir gün o aynada ilk kez kendisini görüyor.
Belki de asıl büyümek budur.
Yaş almak değil…
Kendine geç kalmış olduğunu fark etmek ve yine de kendine dönebilecek cesareti bulmak.
Bu yüzden Otuzunda Kadını okurken yalnızca Balzac’ın kadınını değil, hayatının bir yerinde kendini başkalarının beklentileri arasında unutmuş bütün kadınları düşündüm.
Ve kitabın sonunda aklımda tek bir soru kaldı:
İnsan, kendisi olmaya ne zaman başlar?
Belki otuzunda…
Belki kırkında…
Belki çok daha sonra.
Ama ne zaman olursa olsun, insanın kendine döndüğü yaş, bence hayatının en gerçek yaşıdır.