Dijital Kitaplık

"GAZALİ ÜZERİNE SON SÖZ

Gazali'yi okurken kendimi çoğu zaman bir aynanın karşısında buluyorum. Bana ne yapmam gerektiğini söylemiyor; yaptıklarımı neden yaptığımı soruyor. Bu yüzden onun metinleriyle karşılaşmak, rahatlatıcı bir okuma değil. Daha çok, gündelik hayatta üstünü örttüğüm soruların sessizce önüme bırakılması gibi. "Ben iyiyim" dediğim yerlerde durup bakmamı istiyor. Bu duruş, insanın hoşuna gitmiyor.
Mesela bilgi meselesi. Ben de bildiklerime güvenerek hareket etmeyi seviyorum. Okudukça, öğrendikçe konuşabildikçe kendimi daha sağlam bir yerde saniyorum. Gazali burada beni durduruyor. Bilginin beni nereye taşıdığıyla ilgileniyor; ne kadar bildiğimle değil Bildiklerimle daha dikkatli mi oldum, yoksa daha rahat mi? Bu soruya dürüstçe cevap vermek zor. Çünkü çoğu zaman bilgi, beni uyanık kılmaktan çok, kendime güvenli bir alan açıyor.

Aynı şey niyet için de geçerli. "Niyetim iyiydi" cümlesini ben de çok kullanıyorum. Gazali bu cümleyi yasaklamiyor ama altını oyuyor. Niyetim gerçekten iyimiydi, yoksa yaptığım şeyin sonucuyla yüzleşmemek için mi bu cümleye sığınıyorum? Burada insanın kendine karşı ne kadar dürüst olabildiği ortaya çıkıyor. Gazali'nin rahatsız edici tarafı tam da bu: Kaçabileceğim bir yer bırakmıyor.

Dünya meselesinde de benzer bir durum var. Gazali dünyayı terk etmemi istemiyor. Ama dünyayla arama mesafe koymamı istiyor. Bu mesafe, fiziksel değil; zihinsel. Sahip olduklarımı yoksa ben mi taşıyorum? Bir şey yokluğunda huzursuzluk üretiyorsa, orada durup bakmak gerekiyor. Bu bakış, hayatı zorlaştırıyor belki; ama daha gerçek kılıyor."