Dünyayla mesafe kurmak, Gazali'de bir terk ediş değil; yerini bilme halidir. Bu mesafe, fiziksel olarak uzaklaşmakla değil, zihinsel ve ahlaki bir ayarlamayla kurulur.

Gazali dünyayı sevip sevmemeyi değil, dünyaya nasıl bağlandığımızı sorar. Asıl soru şudur: Dünya elimizde mi duruyor, yoksa kalbimize mi yerleşti?

Gazali için dünya düşman değildir. Ama dost gibi davranan bir imtihandır.

Gazali'nin uyarısı, dünyayı kötülemek değil; insanı uyandırmaktır.

Dünya, insanın sınav alanıdır; ne tamamen reddedilecek bir yük ne de koşulsuzca sevilecek bir hedef.

“Önyargılar, gerçeğin önüne çekilmiş perdeler gibidir; kaldırmadan doğruyu görmek mümkün değildir.”

“Geçmişte yaptığın hatalar seni değersiz yapmaz. Onlardan öğrendiğin sürece, her hata seni daha güçlü biri haline getirir.”

Son devrin maneviyat büyüklerinden Mahir İz, maaşını alır almaz içinden zekatını ayırır, ihtiyaç sahiplerine dağıtırdı. Çevresindekilere "Siz de maaşınızın zekatını çıkarın o zaman maaşınız bereketlenir, cüzdanınız da kaybolmaz" derdi.
Bir gün hocanın tanıdıkları, bir cüzdan bulurlar. Bakarlar ki Mahir İz'in. Gelip cüzdanı kendisine verdiklerinde:
_Hocam nani zekatı verilen cüzdan kaybolmadı? diye sorarlar.
Mahir Hoca tebessümle cevap verir:
_Doğru bakın benim cüzdanım kaybolmadı ki. İşte sizler bulup getirdiniz.

"Kendiniz için giriştiğiniz hiçbir mücadele boşuna değildir. Anında sonuç göremeyebilirsiniz, ancak her çaba sizi biraz daha ileriye götürür."

"Dünya rüya, ahiret ise uyanıklik halidir. İkisinin arasında ölüm vardır."

Gazali dünyayı düşman ilan etmez; ama dünyayı masum da saymaz. Çünkü dünya, insanın zaaflarını açığa çıkaran bir alandır. Hırsı, kibri, aceleciliği ve kendini yeterli görme duygusunu besleyebilir. Dünya bu yönüyle tehlikelidir; ama tehlike dışarıdan değil, içeriden gelir.

Gazali bunu şu cümleyle özetler:

"Kalbi, dünyadan ayrılma sebebi olan ölüm hakkında tefekkür etmekten sürekli kaçınır."

Gazali'ye göre bu hal insanın farkında olmadan kendini kandırmasının da başlangıcıdır. Çünkü kalp, dünyadan ayrılmayı hatırlatan her düşünceden kaçmaya başlar.

İnsanın dünyada yaşarken dünyaya ait olmamasi, Gazali'nin temel dengesidir. Bu denge kaybolduğunda, dünya insanı yönetmeye başlar.

Nitekim dünyaya fazla bağlanan insanın halini şöyle anlatır:

"Dünyaya kapılan kişi ölümü hatırlamaz. Hatırlasa bile bu, elinden kaçan dünyalık bir şeyinden dolayıdır."