Rahatlık, çoğu zaman gafletin hediyesidir. Hakikat ise bu hediyeyi geri alır.

Hakikat insanı olduğu yerde tutmak için değil; yerini sorgulatmak için vardır.

“Dünya geçicidir; ama sevgi, iyilik ve güzel hatıralar insanların kalbinde uzun süre yaşamaya devam eder.”

"Hakikate ulaşanların yolu kalabalık değildir."

Gazaliye göre hakikat insanı yalnızlaştırabilir. Çünkü herkes aynı anda uyanmaz. Hakikatle yüzleşen insan, çoğu zaman çoğunluğun konforundan çıkar. Bu çıkış, insana yalnızlık hissi verebilir.

Hakikat sonuç vermez, süreç ister. İnsan çoğu zaman hızlı çözümler arar.

İnsan, doğru yolda olduğunu düşünerek rahatlar. Hakikat bu rahatlığı sorgular. "Doğru sandığın şey gerçekten doğru mu?" sorusu, insanın ayağının altındaki zemini oynatır. Bu yüzden hakikat, güvenli alanları sevmez. Güvenli alanlar yıkıldığında insan bunu kayıp gibi yaşar. Gazalinin sertliği burada ortaya çıkar; çünkü hakikat, insanı okşamak için değil uyandırmak için vardır.

"Hakikat, alışılanı bozar; bozulmadan uyanıklık olmaz."

Bir başka sebep, hakikatin alışkanlıkları bozmasıdır İnsan, hayatını belli bir düzen içinde sürdürür; bu düzen çoğu zaman sorgulanmadan devam eder. Gazaliye göre gaflet,bu düzenin sessiz koruyucusudur. Hakikat ortaya çıktığında, bu koruma kalkar. Alışkanlıklar anlamsızlaşır, rahatlık sorgulanır. İnsan bu sarsıntıyı huzur kaybı olarak yaşar. Oysa burada kaybolan huzur değil; alışkanlık konforudur.

mazeretler daralır, hikâyeler çöker. Hakikat, insanı kendine karşı savunmasız bırakır.

Gazali'nin şu tespiti bu savunmasızlığı çok iyi anlatır:

"Kişi kendini tanıdığında, artik mazeret bulamaz.'

“Ne yaşarsan yaşa, içindeki umudu tamamen kaybetme. Çünkü bazen hayat en güzel kapıları tam vazgeçmek üzereyken açar.”

Hakikat insanın niyetini açığa çıkarır. Gazali'ye göre insan, yaptığı şeylerden değil; yaptığı şeylerin sorgulanmasından huzursuz olur.

“Kalbi güzel insanlar kolay unutulmaz. Çünkü bazı insanlar sadece hayatına girmez; düşüncelerinde, alışkanlıklarında ve hatta sessizliğinde bile iz bırakır.”

“Hayallerine giden yol her zaman kolay olmayabilir. Ama vazgeçmediğin sürece, attığın her küçük adım seni istediğin hayata biraz daha yaklaştırır.”