Unutulmamalıdır ki inkar bilinçdışı bir süreçtir; istemsizce ve ken­diliğinden gerçekleşir. İlişkinin nasıl olması gerektiğine dair hayalleri ve buna ulaşmak için harcadığı çaba, onun ilişkinin gerçekte nasıl olduğuna dair algısını çarpıtır. İlişkideki her hayal kırıklığı, başarısızlık ve ihanet ya görmezden gelinir ya da ussallaştırmaya çalışılır. "O kadar da kötü değil:' "Onun gerçekte nasıl olduğunu bilmiyorsunuz:' 'Aslında öyle yapmak istememişti:' "Bu onun ha­tası değil:' Bunlar aşırı seven kadının hastalığının bu aşamasında partnerini ve ilişkisini korumak için sarf ettiği kalıp cümlelerdir.

Tatmin edici yanı olmayan bir ilişkinin acısına ve aşinalığına bağımlı olduğunu; bu hastalığın sayısız kadını etkilediğini ve çocukluğundaki düzensiz ilişkilerden kaynaklandığını bilmelidir.

Hepimiz, her birimiz korkuyla doluyuz. Korkunuzu başınızdan atmak için evleniyorsanız, kendi korkunuzu evlendiğiniz kişinin korkusuyla birleştirmekten başka bir şey yapmazsınız. İkinizin korkusu evliliğe sahip olur; siz ise kan ağlarsınız ve buna aşk dersiniz.

Hayatta çok fazla acı var ve kaçınabileceğimiz tek acı belki de acıdan kaçınmaya çalışmamızdan kaynaklanan acı. -R. D. Laing

hayatındaki erkeği olduğu gibi kabul eden kadın kendi hayatını -sonsuza dek mutlu- yaşama konusunda özgürleşir.

İşkoliklik tüm zorlantılı davranışlar gibi önemli bir ruhsal bo­ zukluktur. Erkeğin hayatında da bir işlevi vardır; işkolikliğiyle, korktuğu yakınlık ve samimiyeti tecrübe etmekten korunur, baş­ ta kaygı ve umutsuzluk gibi huzursuzluk verici duyguların yüze­ ye çıkmasını önler. (İşlevsizleşmiş ailelerde büyüyen kadınların birincil kaçınma yöntemi aşırı sevmekken, işkoliklik de benzer ailelerden gelen erkeklerin kendilerinden kaçınmak için sıklıkla başvurdukları bir yöntemdir.) Bu kaçınmanın bedeli, tek boyutlu bir yaşam sürmek ve hayatın sunduğu güzelliklerden zevk alama­ maktır.

Birini yönlendirerek, teşvik ederek ya da zorlayarak değiştir­meye çabalamadan olduğu gibi kabullenmek, çok üst düzeyde bir sevgi biçimidir ve çoğumuz için uygulaması oldukça zordur. Biri­ni değiştirme çabalarımızın temelinde bizim bencil güdülerimiz yatar: Bu değişim sayesinde mutlu olacağımızı düşünürüz. Mutlu olmayı istemenin yanlış bir tarafı yoktur ama mutluluğumuzun kaynağını kendi dışımızda bir yerlere, başka birinin ellerine yer­leştirmek kendi hayatımızı değiştirip iyileştirme beceri ve sorum­luluğumuzdan kaçındığımızı gösterir. İroniktir ki kabullenmek, karşımızdakinin istediği müddetçe kendini değiştirmesini teşvik eden bir yaklaşımdır.

Erkeklerle her ilişkisi sadece içindeki öfke, kaos ve isyanın bir yansımasıydı; onları kontrol etme çabalarıysa kendisini içten içe yönlendirmeye çalışan duygularını ve güçleri bastırma girişimle­ riydi. Öncelikli çalışmasını kendi üzerinde yapmalı ve iç dengesini kurdukça bu, erkeklerle ilişkilerinde de kendini gösterecek. Kendine güvenmeyi ve kendini sevmeyi öğrenene dek bir erkekle karşılıklı sevgi ve güven temelinde kurulmuş bir ilişkiyi tecrübe edemeyecek.

Çoğu kadın ilk başta kendileriyle bir ilişki kurmadan, ilişkiye girecek bir erkek arama hatasına düşer. Hep hayatlarında bir şeyle­ rin eksik olduğunu düşünerek bir erkekten diğerine koşarlar. Oysa aramaya önce kendimizden başlamalıyız. Biz kendimizi sevmezsek hiç kimse bizi tatmin edici şekilde sevemez çünkü içimizde bir boşluk varken aşkı aramaya kalkarsak, daha çok boşlukla karşı­laşırız.

...en yakınlarındaki insanları kontrol ederek aslında bilinçaltı bir güdülenmeyle kendi acılarından kaç­tıklarını fark ettiler.

İnkar onu koşullarının ve duygularının gerçekliğinden uzaklaştırarak, zorluklarla dolu ilişkilere sürükler. Bunun üzerine kadın durumu daha tahammül edilebilir kılmak için tüm kontrol ve yardım be­ cerilerine başvurur; durumun gerçekte ne denli kötü olduğunu inkar eder. İnkar, kontrol ihtiyacını ve kontrol sağlama çabasının başarısız olması da inkar etme ihtiyacını besler.

Bir kadın yeterince severse bir erkeği değiştirebilir:' Bu inanış öyle güçlü, öyle yaygındır ki bireysel ve toplu ruhsal­lığımızın içine işlemiştir. Bir insanı sevgimizin gücüyle değiştirip iyileştirebileceğimize, hatta kadınsak bunun görevimiz olduğuna dair üstü kapalı kültürel varsayım, gündelik söylem ve davranış­larımıza tekrar tekrar yansır.

Aşırı seven bir kadın gizliden gizliye, "Bana ihtiyaç duyuyor musun?" diye sorar.

Onun partneri olmayı kabul eden erkek ise nasıl bir cevap verirse versin aslında sessizce şunu sorgular: "Benimle ilgilenip sorunlarımı çözecek misin?

bir erkeğin bir kadından cinsel olarak etkilenmesi için sık­lıkla ondan güçlü olduğunu hissetmesi gerekir.

Senelere yayılan yakın ilişki­ lerimizde acıyı tercih etmemiz gerektiğini öğrenmişizdir. Eski mücadelelerimize tekrar tekrar girme ihtiyacımızdan vazgeçmeyi öğrenmediğimiz sürece de daha sağlıklı ve sevecen bir erkeğin hayatımızda önemli bir yer teşkil etmesi mümkün değildir.

Bizi yıkıcı bir dansın acı verici adımlarını atmaya iten partnerimizden neden vazgeçemeyiz?
Temel ilke şöyle özetlene­bilir: Bize kötü gelen bir ilişkiyi sonlandırmamız ne kadar zorsa, o ilişkide çocukluk mücadelelerimizden o kadar çok unsur vardır. Aşırı sevdiğinizde aslında çocukluğunuzdaki korku, öfke, hüsran ve acınızın üstesinden gelmeye çalışıyorsunuzdur, dolayısıyla iliş­kiyi bitirmek, o ana dek size yapılmış her türlü yanlışı düzeltebi­leceğiniz ve huzura kavuşabileceğiniz çok kıymetli bir fırsattan vazgeçmek gibi görünür. Bu bilinçdışı ruhsal temeller, çektirdiği acıya rağmen o erkekle beraber olma itkinizi açıklanabilir kılmakla birlikte, bilinçli dene­yiminizin yoğunluğunu izah etmekte yetersiz kalırlar.

kendisine ihtiyaç duyulmasına ihtiyaç duyan kadın ile kendi sorumluluğunu üstle­necek bir kadın bulmaya çalışan erkek arasında nasıl bir kimya oluşur?

Bildiğimiz dans adımlarını atma­mıza alan açan partnerlere özel bir aidiyet hissi geliştirir, onlarla bir ilişkiyi yürütmek için çabalarız. Davranış kalıpları yapboz parçaları gibi birbirini tamamlayan kadın ile erkeğin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan gizemli aşinalık hissi kadar çekici bir uyum yoktur.

Önemli olan, part­nerimizin anne veya babamıza benzemesi değil, onunla beraber olduğumuzda, büyürken tecrübe ettiğimiz hisleri ve yaşadığımız zorlukları yeniden var edebilmemiz; fazlasıyla aşina olduğumuz ortamı yeniden yaratıp, deneyimli olduğumuz hamleleri tekrarla­yabilmemizdir. Çoğumuz için aşk budur. Aşina olduğumuz ham­leleri yapıp aşina olduğumuz duyguları yaşayabildiğimiz biriyle mükemmel bir "uyum,, yakaladığımızı düşünerek yerimizi bul­duğumuzu hisseder, rahat ederiz. Bu hamleler hiçbir zaman işe yaramamış ve söz konusu duygular hep huzursuzluk vermiş olsa da bunlardan daha iyisini bilmeyiz.

Popüler şarkılardan operaya, klasik edebiyattan aşk romanlarına, pembe dizilerden sanatsal film ve tiyatro oyunlarına kadar birçok eserde karşılığını bulmayan, olgunlaşamayan aşk ilişkileri çekici kılınıp yüceltiliyor. Bu kültür unsurlarının benimsetmeye çalıştığı anlayışa göre aşkın derinliği çektirdiği acıyla ölçülür ve gerçekten acı çeken, gerçekten sevmektedir. Bir şarkıcı, çok acı çektiği halde sevgilisinden vazgeçemediğine dair hüzünlü bir şarkı mırıldansa, yalnızca bu bakış açısına tekrar tekrar maruz kalmanın etkisiyle bile bir yanımız şarkıcının ifade ettiği hissin doğrusu olduğunu kabullenir. Acı çekmenin aşkın doğal bir parçası olduğuna inanır ve aşk uğruna acı çekmeyi olumlu bir özellik olarak görürüz.